Kỳ 3: Tập trung vào vai trò cấp vùng

Khi thảo luận về chiến lược phát triển thương mại thành phố giai đoạn tới,  hầu hết ý kiến đều thống nhất điều này. Trên cơ sở phân tích những tiềm năng lợi thế của Hải Phòng, và điều quan trọng là vị thế của một thành phố trung tâm, với cửa ngõ hàng hải lớn nhất miền Bắc, NQ05/2012 nêu: Phát huy vị thế thành phố cảng, trung tâm công nghiệp, dịch vụ, thương mại, phát triển sản xuất để tăng nhanh xuất khẩu và đáp ứng thị trường trong nước, thúc đẩy điều chỉnh cơ cấu kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá, đồng thời củng cố thị trường sẵn có, mở rộng đa dạng hoá thị trường xuất khẩu, chủ động tham gia vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu, chú trọng sản xuất, xuất khẩu hàng hoá có giá trị gia tăng cao…

Theo đó, những mục tiêu cụ thể được đề ra đến năm 2015 là: tăng trưởng GDP thương mại bình quân 15,5%/năm; tổng mức bán lẻ hàng hoá tăng bình quân 25,5%/năm, đến năm 2015 đạt 100.000 tỷ đồng; phát triển thêm 5 đến 7 trung tâm thương mại, 5 đến 10 siêu thị để đưa tỷ trọng loại hình bán lẻ hiện đại chiếm 27% trong tổng mức bán lẻ thành phố; số lượng thị trường xuất khẩu đạt 100 thị trường vào năm 2015, kim ngạch xuất khẩu tăng bình quân 15,6% đến 16,5%/năm, tương ứng 4,5 tỷ USD vào năm 2015… Các chỉ tiêu phấn đấu giai đoạn 2016-2020 cũng được xác định: GDP thương mại tăng bình quân 17,5%/năm; tổng mức bán lẻ hàng hoá tăng bình quân 26,5%/năm, đến năm 2020 đạt 320.000 tỷ đồng; tỷ trọng bán lẻ của các loại hình bán lẻ hiện đại chiếm 40%;  số lượng thị trường xuất khẩu đạt 120 thị trường, kim ngạch xuất khẩu đến năm 2020 đạt trên 10 tỷ USD…

Để đạt được mục tiêu này, NQ05/2012 đã đề ra 5 nhóm định hướng. Về định hướng phát triển thương mại nội địa, sẽ gồm 3 nhóm thị trường: Một là thị trường Hải Phòng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ sản phẩm, cung ứng  hàng hoá cho hoạt động của các doanh nghiệp và nhu cầu tiêu dùng của nhân dân, củng cố mạng lưới thương mại từ cấp thành phố đến các xã phường. Hai là thị trường vùng đồng bằng sông Hồng, phát huy lợi thế có cửa chính ra biển, chú trọng phát triển kinh doanh xuất nhập khẩu, các nhóm, ngành hàng công nghiệp, sản xuất hàng tiêu dùng, nguyên vật liệu, nông sản lương thực, thực phẩm, thủy sản... Ba là thị trường phía Nam khai thác hiệu quả cảng biển và các tuyến hàng không Hải Phòng-TP Hồ Chí Minh và Hải Phòng-Đà Nẵng.
 
Định hướng phát triển xuất khẩu, NQ05/2012 chủ trương đa dạng hóa thị trường, giữ vững và phát triển các khu vực truyền thống như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc…, đồng thời tận dụng các hiệp định thương mại mở rộng thị trường, nhất là các thị trường tiềm năng như châu Mỹ, châu Phi, Trung Cận Đông, Nam Á…; đảm bảo xuất khẩu theo mô hình phát triển bền vững, chú trọng theo chiều sâu, chủ động tham gia vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu. Trong đó tập trung phát triển 4 nhóm ngành hàng và dịch vụ xuất khẩu, cụ thể là nhóm công nghiệp có lợi thế so sánh của thành phố, phát triển sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, giảm phụ thuộc vào nguyên phụ liệu nhập khẩu; các hoạt động dịch vụ tổng hợp và chuyên ngành như cảng biển và cung ứng tàu biển, quá cảnh hàng hoá..; nhóm thủy hải sản, nông sản, thực phẩm, chuyển dịch cơ cấu hướng mạnh vào chế biến sâu, quản lý sau thu hoạch từ trang trại đến thị trường; khai thác các nhóm hàng mới, tạo sự đột phá trong xuất khẩu.

Về kết cấu hạ tầng, Nghị quyết chủ trương phát triển đồng bộ cả 4 nhóm hạ tầng: xuất nhập khẩu-bán buôn-bán lẻ và trung tâm hội chợ triển lãm thương mại. Đối với khu vực đô thị cũ không phát triển thêm chợ mới mà tập trung phát triển các loại hình thương mại hiện đại. Khu vực nông thôn, biển, đảo, tập trung cải tạo nâng cấp và xây mới để bảo đảm có đủ chợ dân sinh với quy mô chợ hạng 2 và 3, kết hợp xây dựng một số trung tâm thương mại, đồng thời hình thành loại chợ trên biển tại Bạch Long Vỹ, Cát Hải đáp ứng yêu cầu phát triển các hoạt động khai thác thủy sản. Song song với đó là việc phát triển kết cấu hạ tầng phục vụ liên vùng, như kiểm soát dòng hàng, khu phi thuế quan, sàn giao dịch hàng hóa, trung tâm bán buôn, tổng kho đầu mối, chợ đầu mối… tại Khu kinh tế Đình Vũ-Cát Hải, đặc biệt tại khu vực Cảng cửa ngõ quốc tế, khu vực gần đường giao thông kết nối với các địa phương khác.

NQ05/2012 cũng đề cập đến một khái niệm khá mới về phát triển đội ngũ thương nhân, có tính chất định hướng quy hoạch nhân lực thương mại, từ đó xây dựng phát triển đội ngũ thương nhân thành phố từng bước lớn mạnh, tham gia tích cực vào quá trình phát triển nhanh thị trường trong và ngoài nước. Đi đôi với phát triển nhanh các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, doanh nghiệp phân phối lớn có phạm vi hoạt động rộng với phương thức kinh doanh đa dạng. Để tạo tiền đề thực hiện các định hướng trên đây, NQ05/2012 đã đề ra 7 nhóm nhiệm vụ giải pháp, cơ bản nhất vẫn là tuyên truyền nâng cao nhận thức về vai trò và vị thế của phát triển thương mại đối với Hải Phòng; tập trung quy hoạch xây dựng; tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường; đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chuyên môn; tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về thương mại…

Để đảm bảo thực hiện những định hướng này, NQ05/2012 đã xác định trước mắt phải đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến, thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước để xây dựng hạ tầng, nhất là loại hình thương mại hiện đại. Về vấn đề này, Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Thành đã chỉ đạo, việc cập nhật bổ sung mục tiêu và định hướng phát triển phải theo lộ trình cụ thể, cho từng nhóm hàng, từng loại công nghệ, từng ngành công nghiệp, trong đó đặc biệt tránh nhập công nghệ lạc hậu, những mặt hàng xa xỉ. Việc quy hoạch phải đúng hướng, đúng kết cấu, trên cơ sở nghiên cứu chiến lược thương mại của Chính phủ.

Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Thành cũng lưu ý, đối với mỗi lĩnh vực phải ban hành các cơ chế kèm theo, căn cứ vào việc xác định tổng nhu cầu về vốn, nhu cầu sử dụng đất, từ đó phân bổ hợp lý. Điều trước tiên là khẩn trương rà soát, ban hành các quy định-hướng dẫn cụ thể, xây dựng chính sách ưu đãi khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư  nâng cấp kinh doanh chợ để khắc phục tình trạng xuống cấp hiện nay.