Không thể thấy “khó” mà “buông”!

Thực hiện Chỉ thị số 20/CT-UBND ngày 1-8-2011 của UBND TP về tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng, ATVSLĐ-PCCN đối với các DN trên địa bàn thành phố, Sở LĐTB-XH đã thành lập hai đoàn công tác tiến hành thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định về ATVSLĐ tại 14 DN. Đây là những DN thuộc lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh có chứa nhiều yếu tố nguy hiểm, có hại, dễ xảy ra tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp như luyện kim, đóng tàu, khai thác đá, chế biến khoáng sản, may mặc, giầy dép, đồ chơi trẻ em…

Kết quả thanh tra cho thấy, các DN cũng đã thực hiện các quy định về ATVSLĐ, tuy nhiên mới chỉ dừng ở mức quan tâm đến những nội dung cơ bản, liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất của đơn vị mình như: cử cán bộ theo dõi công tác ATVSLĐ, y tế; trang bị một số loại thuốc, dụng cụ y tế thông thường; trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân; xây dựng quy trình ATVSLĐ cho từng loại máy, thiết bị, vật tư và nội quy an toàn, vệ sinh nơi làm việc; bố trí khu vệ sinh nam, nữ, thay quần áo cho người lao động; khám sức khoẻ cho người lao động; kiểm định kỹ thuật an toàn đối với các thiết bị, máy móc có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ…

Trên thực tế, thời gian qua, do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu khiến các DN gặp không ít khó khăn về tài chính, sản xuất kinh doanh. Những DN còn khả năng hoạt động thì nhiều doanh nghiệp cũng trong tình trạng thiếu vốn, nợ tiền hàng, chậm trả lương, nợ tiền BHXH… Vì vậy, việc đầu tư cải tiến công nghệ, áp dụng các biện pháp kỹ thuật an toàn lao động, kỹ thuật vệ sinh lao động nhằm cải thiện điều kiện làm việc, đảm bảo an toàn, hợp vệ sinh, giảm thiểu nguy cơ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, chăm lo sức khoẻ, tinh thần cho người lao động bị hạn chế.

Minh chứng là, việc khám sức khoẻ định kỳ hàng năm cho người lao động thì có tới 10/14 DN không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ cho toàn bộ người lao động trong công ty, 1 DN thực hiện không đúng quy định vì khám sức khoẻ cho người lao động tại… trạm y tế xã!? Về việc huấn luyện ATVSLĐ thì thực chất hầu hết các DN chỉ mới hướng dẫn cho người lao động, chứ không tiến hành tổ chức huấn luyện với hình thức và nội dung theo quy định của pháp luật lao động. Việc thực hiện các quy định về bệnh nghề nghiệp thì cũng chỉ có 1/14 DN chấp hành, trong khi đó nguy cơ về bệnh nghề nghiệp trong các lĩnh vực như đóng tàu, luyện kim, khai thác, chế biến khoáng sản là có thể xảy ra.

Những vi phạm trên, nguyên nhân phần lớn thuộc về nhận thức và ý thức chấp hành của người sử dụng lao động. Do chú trọng đến sản xuất, kinh doanh và phương châm tinh gọn tối đa bộ máy quản lý nên mới chỉ bố trí cán bộ làm công tác ATVSLĐ ở mức tối thiểu được quy định. Một số cán bộ theo dõi về công tác ATVSLĐ năng lực chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ được giao nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật lao động nói chung và quy định về ATVSLĐ nói riêng.

Đáng nói nữa là hiện nay trên địa bàn thành phố có nhiều hộ kinh doanh cá thể, hợp tác xã làm gia công cho các DN giày dép, may mặc. Các cơ sở này thường tận dụng nhà ở sẵn có hoặc thuê lại nhà dân có mặt bằng chật hẹp; sử dụng lực lượng lao động nông nhàn, tác phong công nghiệp còn hạn chế. Từ thực tế kiểm tra tại một số cơ sở như HTX Quân Hoàng I, II hay DN tư nhân Đào Văn Vanh… thì những vi phạm trong lĩnh vực ATVSLĐ tại đây tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khá cao. Nếu thiếu dự giám sát, quản lý, chấn chỉnh kịp thời của cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại địa phương thì việc xảy ra sự cố là điều khó tránh.

Mặt khác, thẳng thắn nhìn nhận thì trong không ít trường hợp có lỗi từ phía người lao động. Ngay các thành viên trong đoàn thanh tra khi kiểm tra tại một số DN, trong giờ làm việc nhưng người lao động không đội mũ, đeo gang tay, đeo kính hay đi giầy bảo hộ lao động chỉ vì những lý do khó có thể chấp nhận như nóng, vướng víu, không quen… mà người sử dụng lao động đã trang cấp. Cá biệt, trong vòng luẩn quẩn cơm áo, gạo tiền, một bộ phận công nhân lao động đã từ chối quyền lợi, nghĩa vụ chính đáng của mình, đó là không đóng BHXH, BHYT khiến người sử dụng lao động cũng phải hoang mang vì e rằng họ sẽ không gắn bó với DN.

Khắc phục tâm lý xem nhẹ của cả người sử dụng lao động và người lao động nói trên, ông Tăng Tiến Sơn - Chánh thanh tra Sở LĐTB-XH cho biết: Tiếp tục thực hiện nghiêm Chỉ thị số 20, thời gian tới ngành sẽ phối hợp với các địa phương tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định về ATVSLĐ trên địa bàn thành phố. Cũng theo ông Sơn, với chế tài xử phạt cao nhất là 30 triệu đồng/hành vi vi phạm và qua các đợt thanh kiểm tra các lỗi vi phạm của DN là không ít, trong bối cảnh khó khăn hiện nay cũng đủ để răn đe các cơ sở.

Mặt khác, để khắc phục tình trạng lực lượng thanh tra của ngành còn rất mỏng, hiện nay chỉ có 8 người, trong khi thành phố có đến trên 10 nghìn doanh nghiệp, rất cần có sự quan tâm vào cuộc của các cấp chính quyền địa phương và công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật về ATVSLĐ trên các phương tiện thông tin đại chúng.