Nghịch lý thị trường lao động trong khó khăn kinh tế

Theo thống kê của các ngành chức năng, trong 6 tháng đầu năm, hầu hết các doanh nghiệp tiếp tục gặp khó khăn, sản xuất bị đình trệ, ước có 450 doanh nghiệp, đơn vị kinh doanh trên địa bàn thành phố ngừng hoạt động. Hệ lụy là khoảng 3.500 lao động mất việc làm. Cụ thể, số lao động mất việc tại một số ngành như đóng tàu: 868 lao động; sản xuất thép (126); cơ khí (315); sản xuất dệt may, gia dày, may mặc (1.419); xây dựng (424)…

Không chỉ các doanh nghiệp, đơn vị sản xuất mà các làng nghề, HTX cũng gặp nhiều khó khăn khiến số lao động mất việc làm gia tăng. Theo thống kê của Sở LĐTB&XH, từ năm 2011 đến nay đã có 2.950 lao động bị mất, thiếu việc làm tại các làng nghề trên địa bàn thành phố. Dẫn đầu trong số này là một số làng nghề huyện Thủy Nguyên, An Dương, như: đúc kim loại, cơ khí ở Mỹ Đồng; khai thác thủy hải sản Lập Lễ; vận tải biển An Lư, mây tre đan xuất khẩu Chính Mỹ…

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng, thị trường lao động vẫn giữ tính ổn định và tình trạng lao động thất nghiệp sẽ không quá lo ngại. Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Lê Hoàng, Phó phòng Lao động, tiền lương và BHXH (Sở LĐTB&XH) lạc quan đánh giá: So với thời điểm năm 2009 thì hiện tại thị trường lao động không có biến động quá lớn. Trong 6 tháng đầu năm 2012, toàn thành phố giải quyết việc làm cho 25.246 lượt lao động (bằng 49,5% kế hoạch năm), trong đó giải quyết việc làm trong nước là 24.289 lượt lao động. Cụ thể, các ngành công nghiệp và xây dựng (32,1%); nông, lâm và ngư nghiệp (32,3%); dịch vụ (35,6%). Điều này phản ánh bức tranh kinh tế-xã hội của thành phố, trong đó hầu hết các chỉ số như giá trị sản xuất công nghiệp, nông nghiệp… đều tăng so với cùng kỳ.

Câu hỏi đặt ra là tình trạng nhiều doanh nghiệp giải thể, phá sản có làm tăng số người thất nghiệp, gây hệ quả xấu về các vấn đề xã hội? Ông Hoàng cho biết: Trong số 450 doanh nghiệp ngừng hoạt động thì lí do phá sản, giải thể là 46; bỏ trốn, mất tích (126); chuyển đổi loại hình, tổ chức sắp xếp (7); các lí do khác (271). “Thực tế khẳng định rằng, đa số những doanh nghiệp ngừng hoạt động là những doanh nghiệp nhỏ, số lao động không quá 10 người. Cũng có thể coi đây là một sự sàng lọc của cơ chế thị trường, doanh nghiệp nào đủ mạnh mới có đủ lực vượt qua, còn doanh nghiệp nào yếu tất nhiên bị đào thải…”, ông Hoàng phân tích.

Còn theo một số chuyên gia lao động khác, qua kết quả phiên giao dịch thị trường lao động có dấu hiệu cả cung và cầu lao động đều tăng nhẹ. Đây có thể coi là một dấu hiệu đáng mừng của thị trường lao động trong thời điểm nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn. Cụ thể, phiên giao dịch gần đây nhất (ngày 30-6) có sự tham gia tuyển dụng của 37 doanh nghiệp với tổng cộng nhu cầu tuyển dụng là hơn 4.500 lao động. Nhu cầu tuyển dụng tập trung vào một số ngành nghề như: tài chính - kế toán, ngân hàng; cơ khí; kinh doanh - bán hàng; chế biến - sản xuất, dịch vụ - du lịch... Trước đó, phiên giao dịch lần thứ 9 (ngày 15-6) có 26 doanh nghiệp tham gia, tổng cộng nhu cầu tuyển dụng là hơn 3.300 lao động.

Tuy nhiên, nghịch lý ở chỗ, song song với tình trạng mất việc, thiếu nhỡ việc làm thì “bài toán” doanh nghiệp thiếu lao động lại vẫn diễn ra. Trong 6 tháng đầu năm, tổng hợp của Trung tâm giới thiệu việc làm Hải Phòng cho thấy, có 176 doanh nghiệp tham gia tuyển dụng tại sàn giao dịch với tổng nhu cầu hơn 20.724 lao động. Về nguồn cung lao động, đã có 23.300 lượt người đến sàn và được tư vấn, như vậy nguồn cung “nhỉnh” hơn cầu lao động (bằng 112,4%). Dù vậy, số lao động trúng tuyển chỉ khoảng hơn 2.000 lao động, tỉ lệ số lao động trúng tuyển so với nhu cầu cần tuyển là rất thấp, ước chỉ đạt 9,9%. Điều này có thể giải thích bởi số lao động phổ thông chưa tự tin đến sàn trong khi nhu cầu tuyển dụng ở khu vực này là khá lớn. Tuy nhiên, nguyên nhân chính là trình độ chất lượng, kinh nghiệm, kỹ năng… của người lao động vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng, lao động có tay nghề vẫn thiếu.